Η Νορβηγία επιμένει στην ανάπτυξη των κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Αρκτική, παρά την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για νέες γεωτρήσεις στην περιοχή, καθώς η κυβέρνηση του Όσλο θεωρεί ότι η αξιοποίηση των ενεργειακών πόρων αποτελεί κρίσιμο οικονομικό και ενεργειακό στοίχημα για τα επόμενα χρόνια.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η Θάλασσα του Μπάρεντς στην Αρκτική, όπου η Νορβηγία σχεδιάζει να συνεχίσει τις δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης κοιτασμάτων, με στόχο να διατηρήσει την παραγωγή και τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου περίπου στα σημερινά επίπεδα τουλάχιστον έως το 2035. Η περιοχή θεωρείται κομβική για την επίτευξη αυτού του στόχου, καθώς οι επίσημες προβλέψεις δείχνουν ότι η νορβηγική παραγωγή θα μπορούσε να υποχωρήσει σημαντικά μετά το 2030 εάν δεν εντοπιστούν και δεν αναπτυχθούν νέοι πόροι.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη οικονομική σημασία και για την Ευρώπη. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η Νορβηγία εξελίχθηκε στον μεγαλύτερο προμηθευτή φυσικού αερίου της Ευρώπης, καλύπτοντας περίπου το 30% της ζήτησης φυσικού αερίου στην ΕΕ και τη Βρετανία. Μάλιστα, πέρυσι η παραγωγή φυσικού αερίου της χώρας κινήθηκε κοντά σε επίπεδα-ρεκόρ, ενώ η παραγωγή πετρελαίου έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο από το 2009.
Για το Όσλο, επομένως, η ανάπτυξη της Αρκτικής δεν αφορά μόνο την ενεργειακή αυτάρκεια, αλλά και τη διατήρηση μιας από τις σημαντικότερες πηγές εξαγωγών και εσόδων της χώρας. Ο υπουργός Ενέργειας Τέργε Άσλαντ υποστηρίζει ότι η συνέχιση της δραστηριότητας στη Θάλασσα του Μπάρεντς εξυπηρετεί τόσο τα νορβηγικά όσο και τα ευρωπαϊκά συμφέροντα, ιδιαίτερα στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον.
Το δίλημμα για την Ευρώπη
Η θέση της Νορβηγίας έρχεται σε αντίθεση με την προσπάθεια της ΕΕ να περιορίσει την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα και να επιταχύνει την πράσινη μετάβαση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει σήμερα την ιδέα ενός moratorium για νέες γεωτρήσεις στην Αρκτική για περιβαλλοντικούς λόγους, εξετάζει όμως την πολιτική της υπό το βάρος των νέων ανησυχιών για την ενεργειακή ασφάλεια.
Το οικονομικό πρόβλημα για την Ευρώπη είναι ότι η μείωση της προσφοράς από τη Νορβηγία θα μπορούσε να εντείνει τις πιέσεις στην ενεργειακή αγορά, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού έχουν καταστεί πιο αβέβαιες. Η Νορβηγία υποστηρίζει ότι οι περιοχές της Θάλασσας του Μπάρεντς που έχουν ανοίξει για πετρελαϊκή δραστηριότητα είναι χωρίς πάγο, όπως και η Βόρεια Θάλασσα, γεγονός που, σύμφωνα με το Όσλο, περιορίζει τον κίνδυνο πετρελαιοκηλίδων και άλλων περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Ο Άσλαντ ξεκαθαρίζει ότι η Νορβηγία θα προχωρήσει στην ανάπτυξη των πόρων της ακόμη και αν η ΕΕ εξακολουθήσει να στηρίζει ένα μορατόριουμ. Η επιλογή αυτή σημαίνει ότι το Όσλο είναι διατεθειμένο να αναλάβει το εμπορικό ρίσκο που θα προκύψει εάν η ευρωπαϊκή αγορά περιορίσει τις αγορές νορβηγικού πετρελαίου και φυσικού αερίου.
«Οποιαδήποτε αγορά παγκοσμίως» είναι ανοικτή
Η Equinor, η μεγαλύτερη πετρελαϊκή εταιρεία της Νορβηγίας, εμφανίζεται επίσης να αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο περιορισμένης πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά ως διαχειρίσιμο κίνδυνο.
Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Άντερς Όπενταλ, δήλωσε στο Reuters ότι το πετρέλαιο και το LNG από τη Θάλασσα του Μπάρεντς μπορούν να κατευθυνθούν «σε οποιαδήποτε αγορά παγκοσμίως», εφόσον η Ευρώπη αποφασίσει να τα απορρίψει. Η Νορβηγία, με άλλα λόγια, υποστηρίζει ότι η παραγωγή της δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την ευρωπαϊκή ζήτηση. Το πετρέλαιο μπορεί να πωληθεί στη διεθνή αγορά, ενώ το φυσικό αέριο μπορεί να μετατραπεί σε LNG και να εξαχθεί μέσω της εγκατάστασης της Equinor στο Melkøya, κοντά στο Hammerfest.
Αυτό δημιουργεί ένα σημαντικό οικονομικό δίλημμα για την Ευρώπη: η επιβολή περιορισμών στις εισαγωγές νορβηγικών υδρογονανθράκων μπορεί να μειώσει τη ζήτηση στην ευρωπαϊκή αγορά, αλλά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι νορβηγικοί πόροι θα μείνουν ανεκμετάλλευτοι. Η παραγωγή θα μπορούσε να κατευθυνθεί σε άλλες αγορές, ενώ η Ευρώπη θα πρέπει να αναζητήσει εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού.
Η Νορβηγία εγκαταλείπει το μοντέλο της «πράσινης μπαταρίας»
Η αλλαγή στρατηγικής δεν περιορίζεται στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Η Νορβηγία απομακρύνεται πλέον και από την ιδέα ότι μπορεί να λειτουργεί ως η «πράσινη μπαταρία» της Ευρώπης, αξιοποιώντας το μεγάλο υδροηλεκτρικό της δυναμικό και τις διασυνδέσεις με τις ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας.
Η αυξημένη διασύνδεση με την ευρωπαϊκή αγορά έχει καταστήσει τη Νορβηγία πιο εκτεθειμένη στις διακυμάνσεις των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην ήπειρο. Ο Aasland υποστηρίζει ότι η ιδέα της «πράσινης μπαταρίας» ήταν λανθασμένη και έχει ανακοινώσει ότι η Νορβηγία δεν θα κατασκευάσει νέες ηλεκτρικές διασυνδέσεις με την Ευρώπη, αν και θα διατηρήσει τη συνεργασία της με τις ευρωπαϊκές χώρες στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο Νορβηγός υπουργός ζητά παράλληλα από τις ευρωπαϊκές χώρες να ενισχύσουν τη σταθερότητα του ηλεκτρικού τους συστήματος, το οποίο, όπως υποστηρίζει, έχει αποδυναμωθεί από το κλείσιμο μονάδων άνθρακα και πυρηνικής ενέργειας, αλλά και από την ανεπαρκή ανάπτυξη νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο. Κατά τον ίδιο, ένα πιο σταθερό ευρωπαϊκό σύστημα θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και σε πιο ισορροπημένες ροές μεταξύ των χωρών.
Το μεγάλο στοίχημα για το Όσλο
Η Νορβηγία βρίσκεται έτσι μπροστά σε μια κρίσιμη οικονομική επιλογή. Από τη μία πλευρά, η Ευρώπη πιέζει για ταχύτερη απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Από την άλλη, η ίδια η ενεργειακή πραγματικότητα της Ευρώπης εξακολουθεί να δημιουργεί ισχυρή ζήτηση για νορβηγικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Για το Όσλο, η διατήρηση της παραγωγής σε σημερινά επίπεδα έως το 2035 αποτελεί ουσιαστικά στοίχημα για τη διατήρηση της θέσης της χώρας ως κορυφαίου ενεργειακού προμηθευτή και για την αποφυγή της απότομης πτώσης της παραγωγής μετά το 2030. Για την Ευρώπη, από την άλλη, το ζήτημα είναι εάν μπορεί να επιταχύνει την πράσινη μετάβαση χωρίς να αυξήσει το κόστος και τους κινδύνους για την ενεργειακή της ασφάλεια.
Παράλληλα, η νορβηγική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η ανάπτυξη των κοιτασμάτων στη βόρεια χώρα έχει και περιφερειακό οικονομικό όφελος, καθώς συμβάλλει στη διατήρηση θέσεων εργασίας και της οικονομικής δραστηριότητας στις βόρειες περιοχές της Νορβηγίας, κοντά στα σύνορα με τη Ρωσία.
Η σύγκρουση, επομένως, δεν αφορά μόνο το περιβάλλον. Είναι και μια μάχη για την παραγωγή, τις εξαγωγές, τις τιμές ενέργειας και τα μελλοντικά έσοδα από τους υδρογονάνθρακες, με τη Νορβηγία να επιλέγει να διατηρήσει ανοιχτό το πετρελαϊκό και φυσικό αέριό της μέχρι τουλάχιστον το 2035, ακόμη και απέναντι στις διαφορετικές προτεραιότητες της ΕΕ.
Πηγή: www.newsit.gr
